Kronik iltihabi bir hastalıktır.İltihaba özellikle mast hücreleri,eozinofiller,T lenfositleri, makrofajlar,nötrofiller ve epitelyal hücreler katılır.Hassas kişilerde bu durum gece ve sabahın erken saatlerinde, ıslık sesi çıkararak solunum,soluk almada zorluk,öksüreğe neden olur.Ataklar genellikle geri dönüşümlüdür.İltihabi durum çeşitli uyaranlara karşı bronşlarda aşırı hassasiyete neden olur. Son bulgular astımlı bazı hastalarda fibrozisin oluştuğunu bunun da kalıcı fonksiyon bozukluklarına neden olduğunu göstermiştir.

Astımdan ölen kişilerde yapılan araştırmalarda büyük ve küçük havayollarında mukus plakları,hücresel çöküntüler,proteinler bulunmuştur.Ayrıca hava yolunda kalınlaşma vardır.

 

Astım çocukluk çağında başlar.Atopi ile birliktedir.Atopi,çevresel allerjene karşılık olarak spesifik IgE’nin gelişmesine neden olan genetik yatkınlığa verilen addır.

 

 

Astım, batının endüstrileşmiş toplumlarında daha sık görülür.Çocuklukda sık antibiotik kullanımı, temizlik amacıyla işlemden geçirilmiş suların içilmesi,yaygın aşılama çalışmaları (mikrobial patojenlere teması önler) bunun en önemli nedenleridir.

 

T hücrelerinin alt grubu olan Th2 lenfositleri allerjik hastalıklarda önemli rol oynarlar.Th2 lenfositleri astımda etkili olan IL-3,4,5 sitokinlerinin salınımına neden olur.Astımlıların hava yolunda  artmış sayıda bulunurlar.Çocuklukta az sayıda enfeksiyona maruz kalındığı zaman, böyle enfeksiyonlar için spesifik Th1 lenfositleri artmaz.Th2 lenfositleri rölatif olarak artmış olur (Astım olasılığı artar).Astımın oluşumunda hijyen hipotezi geçerlidir.Temizliğe hijyene aşırı önem verildiği durumlarda astım ortaya çıkar.

 

Hava yolunun aşırı yanıt veren durumu astımın kardinal belirtisidir.Böyle hastalar uyaranlara normal insanlara göre aşırı yanıt verirler.

 

Hava akımının tıkanması da astımın kardinal belirtisidir.Farklı derecelerde hemen hemen tüm hastalarda görülür.Bronş genişleticilerle tedavi edilir.

 

Astımı berlirleyen altın standardında bir test yoktur.Klinik değerlendirmelerle sonuca gidilir.Anamnez (öykü), fizik muayene, laboratuar bulgularının kombinasyonu ile tanı konur.

 

Atopik durum(IgE’nin artması),bronşların aşırı yanıt vermesi,perinatal(doğum esnasındaki) faktörler,genetik astımın gelişiminde rol oynar.Havadaki allerjenler,tozlar,solunum yolu enfeksiyonları,sigara içilmesi diğer etkenlerdir.

 

Çocukluk astması erkek hastalığıdır.Erkek çocukların hava yolları kızlara göre daha dardır.Bu nedenle tıkanmaya daha yatkındır.İkinci, üçüncü dekadda heriki seksde oran eşitlenir.Sonra kadınlar aleyhine durum değişir

 

Bronşial aşırı yanıtlılık başka hastalıklarda da olabilir.Fakat saptanması genellikle ardından astımın geleceğinin belirtisidir.

 

Atopi Kriteri: Deri testi reaktivitesi,eozinofili(kanda eozinofillerin artması),serum IgE düzeyleriyle(artması) tanı konur.

 

Genetik: Atopik astma ile 5.kromozomun uzun kolu arasında bir ilişki olduğu gösterilmiştir.Th2 sitokinler,b2 adrenerjik reseptörler de bu bölgede bulunurlar.

 

Aeroallerjene maruz kalma astımın gelişiminde risk faktörüdür.Ev içi allerjenler birçok vakada önemli rol oynarlar.Bunlar arasında ev tozu akarları,kedi ve köpek allerjenleri,hamam böceği ve mantar bulunur.

 

Sigara içilmesi:Astım ile ilişkisi kesin değil.Annenin hamileyken sigara içmesi,çocuklukta sigara dumanına maruz kalınması, astımın gelişimine katkıda bulunur.

 

 

Öykü:Astım tanısı klinik bulgulara göre yapılır.En önemli bulgular;öksürük,solunum güçlüğü,göğüs kafesinde gerginlik,balgam, ıslık gibi solunumdur.Aeroallerjenlere maruz kalınmanın arttığı mevsimlerde hava yolu tıkanması,bronşlarda aşırı hassasiyet görülür

 

Birçok astmatik spesifik olarak tetiği çeken maddelerle (havadaki allerjenler,soğuk hava,güçlü kokular,sigara içilmesi) karşılaştıklarında astım atağı geçirirler.Belirtiler özellikle sabahın erken saatlerinde görülür.

 

FİZİKSEL MUAYENE:

 

Üst ve alt viral solunum yolu enfeksiyonları astımın alevlenmesinin tetiğini çekebilir.Astıma özgü bulgular:

-Islık sesi çıkararak soluma

-Atopinin ortaya çıkması:Atopik dermatit,egzama ve allerjik rinitin görülmesi

-Fiziksel muayenede hava açlığının görülmesi,çocuğun oturur vaziyette durmak istemesi,solukluk,siyanoz,ikincil kasların (kaburgalar arası ve altı kaslar,sternokleidomastoid kaslar) kullanılması,taşipnö (solunum hızının dakikada 30’dan fazla olması) nefes alma esnasında sistolik kan basıncının (15mm Hg’dan fazla) düşmesi.

 

LABORATUAR BULGULARI:

 

Arteryel kan gazları ölçümü bilgi verir ama kesin tanı koydurmaz. Akut astmada,status astmatikus da yararlı olabilir.Diğer hastalıklarla astımın ayırıcı tanısında önemlidir.CO2 miktarının kanda artması astım tanısını koydurmaz ama hava yollarında bir tıkanıklık olduğunu gösterir.Ciddi hava yolu tıkanmalarında laktik asidozis görülebilir.

 

Diğer laboratuar testleri astım için ne duyarlı nede spesifiktir.Atopi sıklıkla astıma eşlik eder.Serum ve balgamda eozinofili görülür.Eozinofili astıma özgü değildir diğer eozinofilik akciğer hastalıklarının bazılarında da görülebilir

 

Tedaviye yanıtı değerlendirmede,klinik astım tanısının konulmasında Peak Ekspiratory Flow (PEF)testi kullanılır.Hava yolunun tıkanmasında FEV/FVC (Force Ekspiratuar Volume/Force Vital Kapasite)oranı azalmıştır.Spirometriyle, bronş yolu tıkanmasındaki reversibiliteyi göstermek için, orta ve kısa vadeli beta agonist bronkodilatatörler kullanılır,Bunların alımından sonra FEV’de 200ml ve %12’lik artış,tıkanıklığın açıldığını gösterir.

 

Astımın bir diğer özelliği PEF’deki diurnal(iki zamanlı) değişikliklerin artmasıdır.Hastalar sabah kalktığında PEF endüşük değerdedir.öğlen 12-14 arası en yüksek değere çıkar.Ölçümlerde bu saatlere uyulması gerekir.Sabahki ölçüm b agonistik bronkodilatatörün inhalasyonundan önce yapılır.Öğlenki ölçümde alındıktan sonra yapılır.Heriki PEF arasında ki fark %20’den fazla ise astım tanısı konur.PEF’metre astımın tanısında ve takibinde kullanılır.Hastalığın gidişi, ilaç tedavisinin etkinliği, astım ataklarının ağırlık derecesini belirlemede faydalıdır

 

Bronşial provokasyon testi.Bu test spirometri normal ama astımdan şüphelenildiği durumlarda yararlıdır.Metakolin ,histamin gibi nonspesifik maddeler kullanılır

 

Egzersisin neden olduğu bronkospazm,besinlere eklenen katkı maddelerinin ve antijenlerin neden olduğu bronkospazm yapılan diğer testlerdendir.